W modelu Enneagramu stosowanym w iEQ9 opisy typów koncentrują się zarówno na powtarzających się wzorcach motywacyjnych, jak i na zachowaniu. Pojedyncze działanie nie wystarcza do określenia czyjegoś typu. Kluczowe znaczenie mają kontekst, wyjaśnienia danej osoby oraz szersze schematy funkcjonowania.
Zachowanie widać na pierwszy rzut oka: ktoś zgłasza się na ochotnika, drobiazgowo sprawdza szczegóły, zabiera głos jako pierwszy lub unika różnicy zdań. Motywacja, która za tym stoi, pozostaje jednak ukryta. Enneagram opisuje dziewięć wzorców motywacyjnych, a to samo zachowanie może wynikać z kilku różnych źródeł. [1]
Wyobraź sobie troje współpracowników, którzy zostają po godzinach, aby dokończyć ten sam projekt. Jedna osoba nie wyjdzie, dopóki istnieje ryzyko błędu. Druga złożyła obietnicę zespołowi i za nic jej nie złamie. Trzecia myśli o tym, jak zostałby odebrany niedokończony projekt. Zachowanie jest identyczne, lecz stawka dla każdego z nich zupełnie inna.
Sytuacja także odgrywa rolę. Nadmiar pracy, niejasne wytyczne czy narzucony przez kogoś termin mogą w pełni wyjaśniać pracę do późna bez udziału osobowości. Dlatego pojedyncze działanie nigdy nie przesądza o typie.
Zamiast wnioskować: „Pracuję po godzinach, więc muszę być tym typem”, zadaj sobie pytanie: „O co tak naprawdę chodziło? Co próbuję chronić lub osiągnąć? Czy ta sama troska pojawia się w zupełnie innych sytuacjach?”
Niektóre pary typów bywają regularnie mylone, ponieważ ich zachowania się pokrywają. Różnica tkwi w tym, czemu dane zachowanie służy.
To tendencje, a nie sztywne reguły. Pokazują one rodzaj pytań, które pozwalają odróżnić jeden typ od drugiego.
Każdy z dziewięciu typów ma trzy podtypy, powstające z połączenia typu z dominującym instynktem: Samozachowawczym, Społecznym lub Relacyjnym (One-to-One). Daje to 27 podtypów opisanych przez dr. Claudio Naranjo, co stanowi model wykorzystywany w iEQ9. [1]
W każdym typie jeden z trzech podtypów to typ przeciwny. Jego motywacja podstawowa jest taka sama jak u pozostałych dwóch, jednak jego zachowanie odbiega od typowych oczekiwań i może przypominać zupełnie inny typ. W przypadku typów przeciwnych próba określenia typu wyłącznie na podstawie zachowania najczęściej prowadzi do pomyłek. [2]
| Typ | Typ przeciwny | Jak może wyglądać |
|---|---|---|
| Typ 1, Zasadniczy Idealista | Relacyjny (One-to-One) | Wyraża gniew i frustrację bardziej otwarcie niż inne Jedynki, wykazując dążenie do reformowania ludzi lub społeczeństwa. |
| Typ 2, Troskliwy Pomocnik | Samozachowawczy | Mniej chętnie poświęca się dla innych; uroczy i nieco nieśmiały. Może być mylony z Siódemką lub Szóstką. |
| Typ 3, Konkurencyjny Realizator | Samozachowawczy | Nie lubi chwalić się osiągnięciami i unika wrażenia dbania o wizerunek, choć nadal pragnie uznania za ciężką pracę. |
| Typ 4, Intensywny Twórca | Samozachowawczy | Stoicki. Znosi trudności w milczeniu, zamiast dramatycznie wyrażać emocje. |
| Typ 5, Cichy Specjalista | Relacyjny (One-to-One) | Cieplejszy i bardziej emocjonalny niż inne Piątki; szuka partnera, który go zrozumie. |
| Typ 6, Lojalny Sceptyk | Relacyjny (One-to-One) | Odważny i asertywny, wychodzi naprzeciw temu, czego się boi. Może być mylony z Ósemką. |
| Typ 7, Entuzjastyczny Wizjoner | Społeczny | Wspaniałomyślny i nastawiony na służenie innym, odkłada własne potrzeby na rzecz grupy. Może być mylony z Dwójką. |
| Typ 8, Aktywny Obrońca | Społeczny | Wykorzystuje władzę i wpływy w służbie innym; lojalny i opiekuńczy. Może przypominać Dwójkę. |
| Typ 9, Adaptacyjny Rozjemca | Społeczny | Angażuje się i ciężko pracuje dla grupy, często w roli mediatora lub facylitatora. |
Raport iEQ9 przedstawia Twój podtyp obok typu podstawowego. Opublikowane badania obejmują skale dziewięciu typów podstawowych; badania na poziomie podtypów są planowane. Dowiedz się więcej o 27 podtypach.
Menedżer może nauczyć się mówić stanowczo, ponieważ wymaga tego stanowisko. Opiekun może stawiać innych na pierwszym miejscu, ponieważ ktoś rzeczywiście potrzebuje wsparcia. Ktoś w nowej grupie może stać się wyjątkowo powściągliwy. Żadna z tych rzeczy nie jest typem.
Enneagram oddziela to, jak dana osoba prezentuje się w pracy, od leżącej u podstaw motywacji. Jest to cenne narzędzie do samopoznania, a nie przyzwolenie na mówienie innym, jakie są ich ukryte motywy. Własna perspektywa człowieka zawsze ma pierwszeństwo.
Współpracownicy opisują liderkę zespołu jako apodyktyczną: przepisuje ich raporty przed wysłaniem. Początkowo jest postrzegana jako Aktywny Obrońca. Zapytana o to, co niepokoi ją w niezredagowanym raporcie, nie wspomina o władzy. Mówi o błędach i o tym, co pomyśli klient o usterce firmowanej jej nazwiskiem.
Rozmowa zmienia kierunek: zamiast „odpuść kontrolę” pojawia się pytanie: „jaki standard jest wystarczający i kto o tym decyduje?”. Zachowanie było identyczne. Pytanie, które przyniosło korzyść, okazało się zupełnie inne.
Wartościowa rozmowa przechodzi od ogólnych opisów do konkretnych doświadczeń. Pytania, które warto zbadać, to między innymi:
Żadna pojedyncza odpowiedź nie przesądza o typie. Prawdziwą wartość ma śledzenie wzorców, które powtarzają się w pracy, w domu i w relacjach.
Wartość rozwojowa wynika z zauważenia schematu na tyle wcześnie, by móc świadomie wybrać reakcję. Osoba, która notorycznie bierze na siebie zbyt wiele, może zbadać, co utrudnia jej mówienie „nie”, w jaki sposób dostrzega własne granice i jak wyglądałaby realistyczna granica w praktyce.
Takie poszukiwania mogą prowadzić do eksperymentu: poproszenia o doprecyzowanie przed podjęciem zobowiązania, postawienia granicy lub zweryfikowania swoich założeń z zaangażowaną osobą. Celem jest połączenie wglądu z działaniem, które można zaobserwować i poddać refleksji.
Raport iEQ9 nadaje tej rozmowie przejrzystą strukturę: profil wzorców motywacyjnych do zestawienia z własnym doświadczeniem, najlepiej we współpracy z akredytowanym praktykiem. Służy on do celów coachingu i rozwoju, a typ nigdy nie powinien stać się wyrokiem oceniającym czyjeś kompetencje lub przydatność na danym stanowisku.
Dirk Cloete jest założycielem Integrative Enneagram Solutions oraz autorem testu iEQ9. Przez trzy lata szkolił się osobiście u dr. Claudio Naranjo, a także u Cynthii Merchant, dr Beatrice Chestnut, Ginger Lapid-Bogdy, dr. Jerry'ego Wagnera, Russa Hudsona, Kathleen Stinnett, dr Lee Kingmy, dr. R. Karla Hebenstreita i dr. Roberta Barnesa.
Zasiadał w Globalnej Radzie Dyrektorów International Enneagram Association (IEA), a jego publikacje ukazały się w czasopiśmie IEA. Przeczytaj pełny profil Dirka.
Dowiedz się, jak badanie może wspierać refleksję nad motywacjami, mocnymi stronami i rozwojem.
Poznaj iEQ9Odkryj swój typ z iEQ9 · Akredytacja dla praktyków · Zespoły i organizacje